Bakır saf bir metaldir ve kızıl-turuncu renktedir; sarı ya da pirinç ise bakır ile çinkonun alaşımıdır ve altın sarısına yakın bir renge sahiptir. İkisi de mıknatısa yapışmaz, bu yüzden en güvenilir ayrım kesik yüzeyin rengine bakılarak yapılır.
Neden karıştırılırlar?
Bakır ve pirinç, ikisi de mıknatısa yapışmayan, paslanmayan ve zamanla kararan metallerdir. Eski bir musluk, bir vana ya da bir boru parçası kirli ve oksitlenmiş hâldeyken hangisinin bakır, hangisinin pirinç olduğunu söylemek zorlaşır. Oysa hurdada bu iki metal ayrı sınıflarda değerlendirilir. Yanlış torbaya konan bir parça, yığının değerlendirmesini etkileyebilir.
Bakır nedir?
Bakır, doğada saf hâlde bulunabilen, elektriği ve ısıyı çok iyi ileten bir metaldir. Elektrik kablolarında, tesisat borularında, motor sargılarında ve bazı mutfak kaplarında kullanılır. Rengi kızıl-turuncudur; uzun süre havada kalırsa kahverengiye döner, nemde ise yeşil bir patina oluşturur.
Sarı (pirinç) nedir?
Pirinç, bakıra çinko katılarak elde edilen bir alaşımdır. Bakırdan daha sert, işlenmesi daha kolay ve korozyona dayanıklıdır. Musluklar, bataryalar, vanalar, rakorlar, kapı kolları, kilitler ve süs eşyalarında yaygın olarak kullanılır. Hurda piyasasında "sarı" olarak anılır.
Ayırt etmenin yolları
1. Kesik yüzeyin rengi
En güvenilir yöntemdir. Parçanın bir köşesini hafifçe kazıyın ya da kesik ucuna bakın. Kızıl renk bakırı, sarı renk pirinci gösterir. Bronz ise daha koyu, kahverengimsi bir renktedir.
2. Kullanım yeri
Elektrik kablosu ve tesisat borusu çoğunlukla bakırdır. Musluk, vana ve rakor ise çoğunlukla pirinçtir. Kullanım yeri iyi bir ilk ipucudur, ama kesin değildir.
3. Sertlik
Bakır daha yumuşaktır, kolayca bükülür. Pirinç daha serttir ve bükülmeye direnç gösterir.
4. Krom kaplama tuzağı
Pek çok musluk ve batarya dışarıdan gümüş renkli görünür çünkü krom kaplıdır. Kaplamanın altı genellikle pirinçtir. Kaplamayı hafifçe kazıdığınızda sarı rengin çıkması gövdenin pirinç olduğunu gösterir.
Bakır mı, pirinç mi: hızlı tablo
- Renk: Bakır kızıl-turuncu; pirinç altın sarısı.
- Mıknatıs: İkisi de yapışmaz.
- Kullanım: Bakır kablo ve boruda; pirinç musluk, vana ve rakorda.
- Sertlik: Bakır yumuşak; pirinç sert.
- Patina: Bakır yeşillenir; pirinç kahverengi-yeşilimsi kararır.
Ayrıştırma önerileri
Bakır ve pirinci ayrı torbalarda tutun. Bakır boruların uçlarındaki pirinç rakorları sökün. Bataryalardaki plastik kartuş ve kolları çıkarın. Emin olamadığınız parçaların kesik yüzeyinin fotoğrafını WhatsApp'tan gönderin.
İki metalin güncel sınıf fiyatlarını bakır hurda fiyatları ve sarı hurda fiyatları sayfalarında karşılaştırabilirsiniz. Bakırın kendi sınıfları için bakır çeşitleri yazımıza bakabilirsiniz.
Pirinç ve bakır nerelerden çıkar?
Banyo ve mutfak yenilemeleri her iki metalin de en yaygın kaynağıdır. Bataryalar, musluklar ve vanalar pirinç, tesisat boruları ve kombi bağlantılarının bir kısmı bakırdır. Elektrik tesisatı yenilemelerinde çıkan kablolar bakır içerir. Kapı kolları, kilitler, menteşeler ve eski avizeler genellikle pirinç ya da pirinç kaplamalı demirdir. Bu yüzden tadilattan çıkan metalleri tek bir yığına atmak yerine baştan ayırmak, iki metalin de doğru sınıftan değerlendirilmesini sağlar.
Bronz nedir?
Bronz, temel olarak bakır ve kalay alaşımıdır. Pirinçten daha koyu, kahverengimsi bir renge sahiptir. Eski çan, heykel, burç ve yatak gibi parçalarda bulunur. Bronz parçaların fotoğrafını göndermeniz, doğru sınıflandırma için çoğu zaman yeterlidir.
Tadilat ustaları için
Tesisatçılar ve tadilat ustaları için iş sonunda sökülen bakır ve pirinç parçaları iki ayrı kovada toplamak, en basit ve en verimli yöntemdir. Kovaların üzerine metalin adını yazmak, yardımcıların da aynı düzende çalışmasını sağlar.
Kısacası bakır ve pirinci ayırmanın en güvenilir yolu kesik yüzeyin rengine bakmaktır. Kızıl renk bakırı, altın sarısı pirinci gösterir; emin olamadığınız parçaları ayrı tutup fotoğrafla sormanız yeterlidir.
Bu konuda en çok sorulanlar
Mıknatıs bakırı pirinçten ayırır mı?
Hayır. İkisi de mıknatısa yapışmaz; ayrım renk ve kesik yüzeyle yapılır.
Krom kaplı musluk pirinç midir?
Çoğunlukla evet. Kaplamayı kazıdığınızda sarı renk çıkıyorsa gövde pirinçtir.
Bakır ve pirinci aynı torbada verebilir miyim?
Ayrı tutmanız önerilir; iki metal farklı sınıflarda değerlendirilir.
Pirinç kapı kolları hurda olarak değerlendirilir mi?
Evet. Gövdesi pirinçse sarı hurda olarak değerlendirilir; pirinç kaplamalı demir kollar mıknatısa yapışır.
Bronz parçalar hangi sınıfta?
Bronz ayrı bir alaşımdır; fotoğrafını gönderirseniz nasıl değerlendirileceğini birlikte konuşuruz.