Bir split klimanın hurda değerinin büyük kısmı dış ünitedeki kompresörden, bakır borulu ve alüminyum kanatlı petekten gelir. İç ünite ağırlıklı olarak plastiktir. Ayrı sökülmüş temiz bakır boru, karışık hurdadan belirgin biçimde daha iyi değer alır. Klima sökülmeden önce gazı sertifikalı bir teknisyen tarafından toplanmalıdır.
Eski bir klimayı değiştiren ev sahibi de, yüzlerce klima söken bir tesisatçı da aynı soruyu sorar: "Bu klima hurdaya kaç para eder?" Cevap; klimanın tipine, eksiksiz olup olmadığına ve parçaların ayrılıp ayrılmadığına göre değişir. Bu yazıda klimanın içindeki metalleri, parça parça değerlendirmeyi ve yasal açıdan dikkat edilmesi gerekenleri anlatıyoruz.
Split klimanın parçaları
Dış ünite (en değerli kısım):
- Kompresör: Çelik bir gövdenin içinde bakır sargılı bir motor ve çelik pompa mekanizması bulunur. Dış ünitenin en ağır parçasıdır.
- Kondenser peteği: Bakır borular ve bunların üzerine dizilmiş ince alüminyum kanatlardan oluşur. Hurdacılar buna "klima peteği" ya da "bakır-alüminyum petek" der. Bazı yeni modellerde boru da alüminyumdur.
- Fan motoru: Bakır sargılı küçük bir motordur.
- Bakır bağlantı boruları ve vanalar: Servis vanaları çoğunlukla pirinçtir.
- Kasa: Boyalı sac, yani demirdir.
İç ünite:
- Evaporatör peteği (bakır boru ve alüminyum kanat), küçük bir fan motoru ve elektronik kart bulunur.
- Gövdesi plastiktir. Bu yüzden ağırlığına göre değeri dış üniteden düşüktür.
İki ünite arasındaki tesisat borusu: İzolasyonlu iki bakır borudur. Eski klimalar sökülürken çoğu zaman duvarda ya da balkonda kalır.
Hurda klimanın değerini ne belirler?
1. Kompresörün yerinde olması: Kompresörü sökülmüş bir dış ünite, değerinin önemli bir kısmını kaybeder. 2. Peteğin cinsi: Bakır borulu petek, tamamen alüminyum petekten daha değerlidir. Mıknatıs bu ikisini ayırmaz. Boru ucunun rengine bakmak gerekir. 3. Bakır borunun temizliği: İzolasyonu soyulmuş, rakor ve lehimi kesilmiş bakır boru temiz bakır olarak değerlendirilir. İzolasyonlu ve kirli boru daha düşük sınıfta kalır. 4. Klimanın tipi: Ev tipi split, pencere tipi, salon tipi ve işyerlerindeki VRF ya da kaset tipi klimaların içerikleri farklıdır. 5. Miktar: Toplu klima değişimi yapan işyerleri ve tesisatçılar için tartım ve ayrıştırma ayrıca planlanır.
Güncel değerler için beyaz eşya hurda fiyatları sayfamızdaki "Klima" satırına, ayrılmış boru için bakır hurda fiyatları sayfamıza bakabilirsiniz.
Bütün mü vermeli, parçalayıp mı?
Bütün vermek tek bir ev klimasında en pratik yoldur. Gaz toplandıktan sonra dış ünite ve iç ünite olduğu gibi değerlendirilir.
Ayrıştırmak, çok sayıda klimayla uğraşan tesisatçı ve servisler için anlamlıdır:
- Bakır boruyu ayırın: İzolasyonu soyun, pirinç rakorları kesin. Temiz bakır boru ayrı bir torbada daha iyi değer alır.
- Kompresörü ayrı tutun: Kompresör hurdası ayrı bir kalem olarak değerlendirilir. İçindeki yağın akmaması için ağızları kapatın.
- Peteği bütün bırakın: Alüminyum kanatları bakırdan ayırmak çok emek ister. Petek, "bakır-alüminyum petek" olarak bütün hâlde değerlendirilir.
- Kasa sacı: Demir olarak ayrı verilir.
Bakır boruyu yakarak temizlemeyin. Hem yasaktır hem de bakırın kalitesini düşürür. Ayrıntılar için kablo hurdası soyulmalı mı yazımıza bakabilirsiniz. Aynı kural boru izolasyonu için de geçerlidir.
Gaz meselesi: neden önemli?
Klimaların içinde soğutucu gaz bulunur. Eski cihazlarda R22, yenilerde R410A ya da R32 kullanılır. Bu gazlar havaya bırakıldığında iklime zarar verir. R32 ise yanıcı sınıftadır. Türkiye'de florlu sera gazlarıyla ilgili düzenlemeler, gazın sertifikalı personel tarafından geri kazanılmasını öngörür. Bu yüzden:
- Boruları kesip gazı boşaltmayın.
- Klimayı söken servisten gazın dış üniteye toplanmasını (pump-down) ya da geri kazanılmasını isteyin.
- Gazı toplanmamış bir cihazı parçalamaya çalışmayın.
Klimayı hurdaya hazırlarken
- Elektrik bağlantısını kesin ve kabloyu toplayın.
- Dış ünitenin servis vanalarının kapalı, borularının kapatılmış olduğundan emin olun.
- İç ünitenin drenaj hortumundaki suyu boşaltın.
- Dış ünitenin, etiketinin ve varsa ayrı torbadaki bakır boruların fotoğrafını çekin.
- Yüksekteki dış üniteler için sökümü bir klima servisine yaptırın. Balkon korkuluğundan sarkarak söküm yapmayın.
Bursa'da hurda klima için
Hurdacı Polat olarak Bursa'nın 17 ilçesinden ev ve işyeri klimaları, ayrılmış bakır boru ve kompresör hurdası taleplerini değerlendiriyoruz. Fotoğrafları ve yaklaşık adedi WhatsApp'tan gönderin, birlikte planlayalım. Her gün 08:00–22:00 arasında 0535 055 16 51 numarasından ulaşabilirsiniz. Klimanın içindeki bakırı tanımak için bakır çeşitleri nasıl ayırt edilir yazımıza da göz atın.
Bu konuda en çok sorulanlar
Hurda klimanın en değerli parçası hangisi?
Dış ünitedeki kompresör ve bakır borulu petek. İç ünite ağırlıklı olarak plastik olduğu için daha az değer taşır.
Klimanın bakır borusunu ayrı satmak daha mı iyi?
İzolasyonu soyulmuş, rakoru kesilmiş temiz bakır boru, karışık hurdaya göre belirgin biçimde daha iyi değer alır.
Kompresör ayrı mı değerlendirilir?
Evet. Kompresör hurdası ayrı bir kalemdir. Yağ akmaması için ağızlarının kapalı olması gerekir.
Klimanın gazını kendim boşaltabilir miyim?
Hayır. Gaz, sertifikalı bir teknisyen tarafından toplanmalı ya da geri kazanılmalıdır.
Tamamen alüminyum petekli klima ile bakır petekli klima nasıl ayırt edilir?
Boru uçlarına bakın. Bakır kırmızımsı, alüminyum gümüş renklidir. Mıknatıs ikisini de çekmez.