Kablo hurdasını soymak, soyulmuş bakırın daha üst bir sınıftan değerlendirilmesini sağlar; ancak bu her zaman zahmete değmez. Kalın kesitli kablolarda soyma mantıklı olabilirken ince kablolarda çoğu zaman olduğu gibi vermek daha pratiktir. Kablo yakmak ise hem yasaktır hem de bakırın değerini düşürür.
Soymak ile olduğu gibi vermek arasındaki fark
Bir kablo, metal iletken ve plastik izolasyondan oluşur. Kabloyu olduğu gibi verdiğinizde, değerlendirme içindeki metal oranına göre yapılır. Kabloyu soyup bakırı ayırdığınızda ise temiz bakır, parlak tel sınıfından değerlendirilebilir. Aradaki fark, kablonun türüne ve iletken oranına göre değişir.
Ama soyma işinin bir maliyeti vardır: zaman, emek ve doğru alet. Bu yüzden soruyu şöyle sormak gerekir: "Harcayacağım zamana değer mi?"
Soymanın mantıklı olduğu durumlar
Kalın kesitli enerji kabloları
Fabrika, trafo ve sanayi bağlantılarında kullanılan kalın kablolarda bakır oranı yüksektir. Az sayıda kesimle çok miktarda bakır elde edilir. Bu kablolarda soyma işlemi, harcanan emeğe görece değer.
Düzenli kablo artığı çıkaran işletmeler
Elektrik taahhüt firmaları ve tesisatçılar, uygun bir kablo soyma makinesiyle artıkları düzenli olarak işleyebilir. Makinenin ve iş gücünün maliyeti hesaba katılmalıdır.
Soymanın genellikle değmediği durumlar
İnce kablolar
Telefon, internet, alarm ve kamera kabloları gibi ince kablolarda iletken çok incedir. Soymak çok zaman alır ve elde edilen bakır azdır. Bu kabloları olduğu gibi vermek genellikle daha mantıklıdır.
Çok damarlı esnek kablolar
İçinde çok sayıda ince tel bulunan esnek kabloların soyulması zordur. Bu kablolar da çoğunlukla bütün hâlde değerlendirilir.
Kablo yakmak neden yanlış?
Bazı kişiler izolasyondan kurtulmak için kabloyu yakar. Bu yöntem:
- Çevre mevzuatına aykırıdır ve cezai yaptırımı olabilir.
- Zehirli duman çıkarır; yakan kişinin ve çevredekilerin sağlığına zarar verir.
- Bakırı oksitler, kararmış bakır parlak tel sınıfına girmez; yani değer kaybettirir.
Kısacası kablo yakmak hem tehlikeli hem de kârsızdır.
Güvenli soyma için öneriler
Soymaya karar verdiyseniz uygun bir kablo soyma aleti kullanın, eldiven takın ve keskin bıçaklarla aceleyle çalışmayın. Kabloyu sökmeden önce hattın tamamen kesik olduğundan emin olun; eski binalarda bu işi bir elektrikçiye yaptırın.
Kabloyu olduğu gibi verecekseniz
- Kabloları türüne göre ayırın: kalın enerji, ev tesisatı, ince data.
- Fiş, priz ve klemensleri kesin.
- Makaraları ayırın.
- Kabloları rulo yapıp bağlayın.
- Kesitin fotoğrafını çekin.
Kablo türlerinin güncel fiyatlarını kablo hurda fiyatları, soyulmuş bakır fiyatlarını bakır hurda fiyatları sayfasında karşılaştırabilirsiniz.
Kablo türünü nasıl anlarım?
Kablonun ucundan temiz bir kesit alın ve fotoğrafını çekin. Kızıl iletken bakırı, gümüşi gri iletken alüminyumu gösterir. İletkenin kalınlığı ile izolasyonun kalınlığı arasındaki oran, kablonun ne kadar metal taşıdığını anlatır. Kalın tek damarlı kablolarda metal payı yüksektir; çok sayıda ince damar içeren data kablolarında ise düşüktür. Kablonun üzerindeki baskılar (kesit ölçüsü, damar sayısı) da türünü anlamaya yardım eder.
Kabloları nasıl saklamalı?
Kabloları rulo yapıp bağlamak hem yer kazandırır hem de tartımı kolaylaştırır. Farklı türleri ayrı rulolarda tutun ve her rulonun üzerine türünü yazın. Kabloları güneş altında uzun süre bırakmayın; izolasyon sertleşip kırılabilir.
Şantiye ve tesisatçılar için
Elektrik işlerinin bitiminde kalan kablo artıklarını iş yerinde türlerine göre ayırmak, sonradan uğraşmaktan çok daha kolaydır. Şantiyede bir köşeyi kablo artıklarına ayırın ve iş bitiminde toplu değerlendirin.
Sonuç olarak kablo soyma kararı, kablonun kalınlığına ve sizin ayırabileceğiniz zamana bağlıdır. Kararsız kaldığınızda kesit fotoğrafını gönderin; hangi yolun daha mantıklı olduğunu birlikte değerlendirelim.
Bu konuda en çok sorulanlar
Kabloyu soymak her zaman daha mı kazançlı?
Hayır. Kalın kablolarda soyma mantıklı olabilir; ince kablolarda harcanan zaman genellikle elde edilen farka değmez.
Kablo yakmak yasak mı?
Evet. Kablo yakmak çevre mevzuatına aykırıdır, zehirli duman çıkarır ve bakırın değerini düşürür.
Alüminyum iletkenli kablo da soyulur mu?
Soyulabilir, ancak alüminyum bakırdan farklı bir sınıftadır. Kablo türünü kesit fotoğrafından belirleyebiliriz.
Kablo soyma makinesi almaya değer mi?
Düzenli ve büyük miktarda kalın kablo artığı çıkan işletmeler için düşünülebilir; ev kullanıcıları için genellikle gerekmez.
Kabloları güneş altında bekletmek zararlı mı?
İzolasyon sertleşip kırılabilir, ama içindeki metale zarar vermez. Yine de kuru ve gölge bir yerde saklamanız önerilir.