Hurda metali eritip yeniden kullanmak, aynı metali cevherden üretmeye göre çok daha az enerji ister. Tasarruf alüminyumda yaklaşık yüzde 94, bakırda yüzde 85'e kadar, kurşunda yüzde 75, demir-çelikte yüzde 72 düzeyindedir. Daha az enerji, daha az yakıt ve daha az karbon salımı demektir; dolayısıyla sattığınız her kilo hurda doğrudan bir enerji tasarrufudur.
Bir metal kutuyu ya da eski bir bakır boruyu hurdacıya verdiğinizde aslında bir madenin, bir fırının ve uzun bir nakliye zincirinin işini azaltırsınız. Bu yazıda hurda geri dönüşümünün enerji tasarrufunu metal metal anlatıyoruz. Ayrıca karbon salımına etkisini ve Bursa'da hangi hurdanın bu tasarrufa en çok katkı verdiğini de açıklıyoruz.
Hurda geri dönüşümü neden enerji tasarrufu sağlar?
Cevherden metal üretmek uzun bir süreçtir. Önce madenciler cevheri kazar; ardından tesisler onu kırar, zenginleştirir ve taşır. Ardından tesis, metali yüksek sıcaklıkta ya da elektrolizle cevherden ayırır. Bu adımların her biri büyük miktarda enerji tüketir.
Hurda ise zaten metaldir. Dolayısıyla cevherden ayırma aşaması tamamen ortadan kalkar; geriye yalnızca eritme ve temizleme kalır. İşte enerji tasarrufu bu atlanan adımlardan gelir.
- Alüminyum%94
- Bakır%85
- Kurşun%75
- Demir-çelik%72
- Cam (karşılaştırma)%15
Kaynak: American Geosciences Institute (alüminyum, kurşun, demir-çelik, cam); bakır için Uluslararası Bakır Çalışma Grubu (ICSG) "yüzde 85'e kadar" değeri. Oranlar yaklaşıktır.
Grafikte cam karşılaştırma için yer alıyor. Cam da geri dönüşür; ancak yeniden eritilmesi gerektiği için tasarruf yüzde 10–15 ile sınırlı kalır. Metallerde ise fark çok daha büyüktür.
Alüminyum geri dönüşümü: en büyük tasarruf
Üreticiler alüminyumu boksit cevherinden elektrolizle elde eder ve bu süreç çok fazla elektrik tüketir. Buna karşın hurda alüminyum düşük sıcaklıkta erir; yaklaşık 660 °C yeterlidir. Bu nedenle bir ton hurda alüminyum, aynı miktarı cevherden üretmeye göre enerjinin yaklaşık yüzde 94'ünü tasarruf ettirir.
Bursa'da alüminyum hurdası en çok profil, pencere doğraması, jant, motor bloğu ve sac olarak çıkar. Hangi alüminyumun hangi sınıfa girdiğini alüminyum hurda alımı sayfamızda anlattık.
Bakır geri dönüşümü
Bakır cevherinde metal oranı çoğu zaman yüzde birin altındadır. Bu yüzden madenciler bir kilo bakır için tonlarca kayaç kazar ve işler. Hurda bakır ise neredeyse saf metaldir. Sonuç olarak bakır geri dönüşümü, birincil üretime göre enerjinin yüzde 85'ine kadarını tasarruf ettirir.
Üstelik bakır, geri dönüşümde kalitesini kaybetmez. Örneğin eski bir elektrik kablosundan çıkan bakır, yeniden kabloya dönüşebilir. Bakırın sınıflarını hurda bakır çeşitleri yazımızda bulabilirsiniz.
Demir-çelik ve kurşun geri dönüşümü
Demir-çelik, tonaj olarak en çok geri dönüşen metaldir. Elektrik ark ocakları hurda çeliği eritir ve yüksek fırına göre enerjinin yaklaşık yüzde 72'sini tasarruf eder. Türkiye çeliğinin büyük bölümünü bu yöntemle ürettiği için demir hurdası ülke ekonomisinde ayrı bir yere sahiptir.
Kurşunda ise tasarruf yaklaşık yüzde 75'tir. Kurşun hurdasının en büyük kaynağı eski akülerdir. Bu nedenle akünün kontrollü bir şekilde geri dönüşmesi hem enerji hem de çevre sağlığı açısından önemlidir. Ayrıntılar için akü hurdası güvenli taşıma yazımıza bakabilirsiniz.
Hurda geri dönüşümünün karbon salımına etkisi
Enerji tüketimi azaldıkça yakılan yakıt ve dolayısıyla karbon salımı da azalır. Bu ilişki özellikle alüminyumda belirgindir, çünkü birincil alüminyum üretimi büyük ölçüde elektriğe dayanır. Çelikte ise hurdayla çalışan ark ocakları, kömür kullanan yüksek fırınlara göre ton başına çok daha az karbon salar.
Bu yüzden Avrupa Birliği'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması gibi uygulamalar, hurdayla üretilen çeliği öne çıkarıyor. Kısacası hurda, Türkiye'nin ihracatçı çelik sanayisi için yalnızca bir hammadde değil, aynı zamanda bir karbon avantajıdır.
Metale göre Bursa'da hurda kaynağı ve tasarruf
| Metal | Bursa'da sık çıkan hurda | Yaklaşık enerji tasarrufu |
|---|---|---|
| Alüminyum | Profil, jant, sac, motor bloğu | %94 |
| Bakır | Kablo, boru, motor sargısı, kazan | %85'e kadar |
| Kurşun | Akü, kurşun levha | %75 |
| Demir-çelik | Kiriş, sac, beyaz eşya gövdesi, makine | %72 |
Sık sorulanlar
Hangi hurdanın geri dönüşümü en çok enerji tasarrufu sağlar?
Alüminyumun. Hurda alüminyumdan üretim, cevherden üretime göre enerjinin yaklaşık yüzde 94'ünü tasarruf ettirir.
Geri dönüşen metalin kalitesi düşer mi?
Doğru ayrılmış metalde kalite düşmez. Bakır, alüminyum ve çelik defalarca eritilip yeniden kullanılabilir; bu yüzden hurdayı türüne göre ayırmak önemlidir.
Az miktarda hurda vermek bir şey değiştirir mi?
Değiştirir. Hurda kilo kilo toplanır ve tonlara ulaşır. Her kilo hurda, cevherden üretilecek bir kilo metalin yerini tutar.
Hurdamı Bursa'da nereye verebilirim?
Bizi arayabilir ya da WhatsApp'tan fotoğraf gönderebilirsiniz. Bursa'nın tüm ilçelerinde adresten alım yapıyoruz.